Voluit leven 55+
Voluit leven 55+

Wat is het doel van het onderzoek?

Veel 55-plussers die de huisarts bezoeken, hebben last van spannings- en angstklachten. Deze klachten blijven relatief vaak onderbelicht en onbehandeld. Het is belangrijk dat huisartspraktijken gebruik kunnen maken van bewezen effectieve, laagdrempelige behandelingen voor ouderen met spannings – en angstklachten. Momenteel zijn er weinig tot geen van dit soort behandelingen beschikbaar. Aangezien 55-plussers steeds meer en vaardiger gebruik maken van computers en tablets, kan het aanbieden van een internetbehandeling, gecombineerd met gesprekken met de POH-GGZ - ofwel blended care - uitkomst bieden. Deze vorm van behandelen kan een (kosten)effectieve manier vormen voor huisartspraktijken om de kwaliteit van leven van ouderen met spannings- en angstklachten te vergroten.

Het Instituut Psychologie van de Universiteit Leiden en de afdeling Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde van het LUMC hebben een onderzoekssubsidie van ZonMw voor hun onderzoeksvoorstel Controlling Anxiety in Late Life (CALL) ontvangen. Het doel van het CALL-project is het evalueren van de (kosten)effectiviteit van een blended-behandeling voor 55-plussers met milde tot matig ernstige angstklachten. Dit evaluatieonderzoek draagt de naam Voluit Leven 55+.

Studieopzet en tijdsplanning

Het onderzoek is een gerandomiseerde studie, waarin een blended-care interventie vergeleken wordt met zorg volgens de NHG-richtlijn Angstklachten (treatment as usual).  In totaal zullen er 240 patiënten uit ongeveer 36 praktijken geïncludeerd worden. Per huisartspraktijk kunnen meerdere POH-GGZ’s deelnemen aan het onderzoek. Randomisatie vindt plaats op het niveau van de POH-GGZ: via loting wordt bepaald welke behandeling elke POH-GGZ in het kader van het onderzoek zal uitvoeren.

Werving van huisartspraktijken startte in maart 2017, en is in november 2018 afgerond. In de deelnemende huisartspraktijken wordt er tot eind maart 2019 geworven voor deelnemers. 

De Behandelingen

Online cursus met ondersteunende gesprekken

In het onderzoek wordt het effect onderzocht van de eHealth module Voluit Leven 55+. Dit is een zeer eenvoudig te gebruiken, beveiligde, op zichzelf staande online-module. De module vormt geen onderdeel van een groter online therapieplatform. Deze behandelmethode is bewezen effectief in het verminderen van o.a. angst en depressie bij verschillende patiëntgroepen, maar is niet eerder onderzocht bij 55-plussers met spannings- en angstklachten.  De onlinecursus stimuleert mensen te stoppen met vechten tegen vervelende gevoelens en te ontdekken welke zaken in het leven voor hen waardevol zijn. De interventie sluit aan bij de heroriëntatie op belangrijke levensdoelen in de latere levensfase. De zelfstandig thuis uit te voeren internetcursus wordt gecombineerd met een viertal gesprekken met de POH-GGZ waarin nogmaals wordt stilgestaan bij de thema’s uit de onlinecursus, en waarin de deelnemer gemotiveerd en ondersteund wordt in het werken met de module. Voor deze gesprekken is een behandelprotocol opgesteld.

Gesprekken met huiswerkopdrachten:

Om de reguliere zorg op gestandaardiseerde wijze aan te bieden, hebben de onderzoekers een behandelprotocol opgesteld gebaseerd op de richtlijn voor angstklachten van het NHG. Psycho-educatie, concrete adviezen en huiswerkopdrachten vormen de kern van dit protocol. Deelnemers hebben vier gesprekken met de POH-GGZ en zullen tussen deze gesprekken in zelfstandig aan de slag gaan met de huiswerkopdrachten.

Beide behandelingen zullen worden uitgevoerd binnen een tijdsspanne van 12 weken. POH-GGZ’s volgen een training van een dag in het protocol waar zij mee zullen werken. Zodra de POH-GGZ de training heeft gevolgd, kan het onderzoek opgestart worden in de praktijk. Na afloop van de onderzoeksperiode hebben de POH-GGZ's de mogelijkheid ook kosteloos een training te volgen in het andere behandelprotocol.  

Wat wordt er verwacht van huisartsen die deelnemen?

We vragen een tijdsinvestering van de huisarts tijdens de wervingsfase. Onderzoekers kunnen ondersteuning bieden bij de wervingswerkzaamheden. De huisartspraktijk ontvang een vergoeding van 100 euro voor de tijdsinvestering in het kader van de werving. Screening, inclusie en meetmomenten worden in hun totaliteit uitgevoerd door de onderzoekers.

Wat wordt er verwacht van POH-GGZ’s die deelnemen?

We vragen de POH-GGZ’s om kortdurende behandelingen uit te voeren in het kader van het onderzoek, bij naar schatting 6 tot 10 deelnemers. Zij zullen een training ontvangen in de behandelvorm die zij zullen toepassen en enkele malen kort gesuperviseerd worden over hun behandelingen. Ter compensatie van productieverlies door de training, supervisie en mogelijk andere onvoorziene contactmomenten met de onderzoekers wordt een vergoeding van 400 euro geboden. De face-to-face gesprekken zijn declarabel binnen de huidige vergoedingssystematiek.

Na afloop van het onderzoek, kunnen de POH-GGZ's ook een training volgen in het behandelprotocol waar zij niet mee gewerkt hebben tijdens de studie. Deelname aan het onderzoek biedt POH-GGZ's dus de mogelijkheid kosteloos getraind worden in twee behandeltechnieken die zij ook buiten het onderzoek toe kunnen passen.

Werving en inclusie deelnemers

Per deelnemende huisartsenpraktijk zal aan alle ingeschreven patiënten in de leeftijdscategorie 55 tot 75 jaar een informatiebrief en/of mail gestuurd worden uit naam van de huisarts. De huisarts wordt bij het extraheren van het adressenbestand en versturen van het wervingsmateriaal ondersteund door een onderzoeksmedewerker, waarbij de huidige wet- en regelgeving omtrent patiëntgegevens in acht wordt genomen. In de brief/mail zal gevraagd worden of betrokkene spannings- en angstklachten heeft en eventueel aan het onderzoek zou willen deelnemen. Geïnteresseerden melden zich online aan voor het onderzoek, waarna onderzoekers van de Universiteit Leiden verantwoordelijk zijn voor screening en inclusie van de kandidaten.

Meetmomenten

Onderzoekers van de Universiteit Leiden dragen zorg voor de vier meetmomenten die gedurende het onderzoek plaatsvinden, waarin deelnemers online en telefonisch vragenlijsten invullen. De  meetmomenten vinden plaats voorafgaand aan de behandeling en 3, 6 en 12 maanden na start van de behandeling.

Wat biedt deelname aan Voluit Leven 55+  uw praktijk?

Wie werken er mee aan dit onderzoek?

Voluit Leven 55+  is een samenwerking van de volgende partijen:

Contact

Als u naar aanleiding van deze informatie nog vragen heeft, of uw praktijk wilt aanmelden voor deelname aan Voluit Leven 55+ kunt u contact opnemen met de onderzoekers van de Universiteit Leiden op voluitleven55plus@leidenuniv.nl of via het contactformulier.